(untitled) (ҚазҰУ Хабаршысы. Математика, механика, информатика сериясы, 2018)
Геоақпараттық жүйенiң (ГАЖ) мүмкiндiктерiн деректердiң үлкен көлемiмен жұмыс iстейтiн мамандар кеңинен пайдаланады. ГАЖ-дың басқа геоақпараттық жүйелермен салыстырған- дағы артықшылығы сол, онда жер бетi туралы ақпарат беретiн цифрлық карта бар. Соның арқасында ГАЖ динамикалық үдерiстердi үлгiлеуде жиi қолданылып отырады. Бұл мақалада зымыран-тасығыштың жерүстi жарылуы кезiнде пайда болған бұлттың қа- лыптасуы мен динамикасын үлгiлеуге арнап құрылған ГАЖ-дың деректер базасы қарасты- рылған. ГАЖ-дың көмегiмен үлгiге арналған кiрiстiк параметрлер жинақталып және жүйеге келтiрiлдi, картографиялық негiз қүрылды. Деректер базасы үлгiнiң әрекеттiлiгiн қамтама- сыз ететiн бағдарламалық кешенге бiрiктiрiлгеннен кейiн параметрлердi енгiзудiiң барлық нысандары деректер базасына тiкелей қатынау мүмкiндiгiне ие болды. Интерфейстiң ба- сты терезесiнде орналасқан картографиялық негiз жер бетi үстiндегi бұлттың қозғалысын, оның мөлшерiнiң өзгерiсiн көзбен шолуға, сонымен бiрге картометриялық қызметтер көме- гiмен маңызды аудандар мен арақашықтықтарды алуға мүмкiндiк бередi. Ерекше қорғала- тын табиғи аймақтардың, трасса астындағы аймақтың топырақ жамылғысының немесе ин- фрақұрылымының картасын жаңа «қабаттармен» толтыру қосымша қажеттi ақпараттарды алуға мүмкiндiк бередi. Сондай-ақ деректер базасы бұлттың қоршаған табиғи ортаға тигi- зетiн әсерiн экологиялық бағалау үшiн пайдаланылуы мүмкiiн модельдеу нәтижелерi үшiн қойма болып табылады.