(untitled) (ҚазҰУ Хабаршысы. Математика, механика, информатика сериясы, 2022)
Бұл мақалада айнымалы геометриялық және қатаңдық параметрлерi мен бес нүктелi массалары бар консоль өзегiнiң өзiндiк тербелiстерiне зерттеу жүргiзiлдi (массалардың орналасуы арасындағы қашықтық, өзектер бөлiмдерiнiң иiлу қатаңдығының өзгеру коэффициенттерi). Мора формуласына негiзделген күштердiң нақты әдiсi ғасырлық теңдеудiң негiзгi бiрлiк коэффициенттерiн есептеу үшiн өрнектiң жалпы түрiнде алынады, бұл консольдiк өзектердiң физика-геометриялық күйiнiң бастапқы параметрлерiнiң өзгеруiнiң кең диапазонында табиғи тербелiстердiң негiзгi жағдайын анықтауға есептеулер жүргiзуге мүмкiндiк бередi. Үсынылған теориялық тәсiлдердi суреттеу үшiн сандық мысал келтiрiлген. Есептеу нәтижелерiн салыстыру үшiн еркiндiк дәрежесi бiрге тең үқсас консольдi өзектi (масса бойынша берiлген) есептеу негiзiнде жүргiзiлдi. Консольдi өзектiң иiлу қатаңдығы мен өзек бойының үзындығының өзгеруiне байланысты графикалық тәуелдiлiк алынды. Жұмыста келтiрiлген теориялық ережелер мен қолданбалы нәтижелердi өзектiк жүйелердi практикалық жобалау кезiнде және деформацияланатын қатты дене механикасы саласындағы ғылыми зерттеулерде де кеңiнен қолданылады. Алынған теориялық және практикалық нәтижелер ғимараттар мен әртүрлi инженерлiк құрылыстардағы тұтас арқалықтар құрылымын жобалау кезiнде қолданыла алады.