Тарқалған динамикалық жүктемелер әсерiндегi төрт буынды механизмнiң буын қималарында пайда болатын орын ауыстыруларды анықтау және MAPLE жүйесiнде анимациясын құру (ҚазҰУ Хабаршысы. Математика, механика, информатика сериясы, 2018)
Жоғарғы жылдамдықты механизмдер мен манипуляторлардың буындары инерция күштерiмен сыртқы жүктемелер әсерiнен деформацияланады. Бұл деформациялар механизмнiңжұмыс нүктесiнiң қажеттi қозғалу заңын атқару дәлдiгiне және манипулятордыңқармауышын тұрғыландыруға айтарлықтай әсер етедi. Осыған орай, бұл жұмыста тарқалғандинамикалық және сыртқы жүктемелер әсерiндегi буындар қимасында пайда болатынбойлық пен көлденең орын ауыстырулар, бұралу бұрыштары зерттелiнген. Әзiрленген әдiсмеханизмдер мен манипуляторлардың буындарындағы деформацияны анықтауға мүмкiндiкбередi және оларды жобалау кезiнде қолдануға болады. Буын қималарындағы көлденеңорын ауыстыруларды, бұралу бұрыштарын анықтау үшiн арқалықтың серпiмдi сызығыныңнегiзгi дифференциалдық теңдеуi, буын нүктелерiнiң бойлық орын ауыстыруларын анықтауүшiн Гук заңы, және де серпiмдi есептеуге қажет зерттелетiн серпiмдi жүйелердiң есептеусхемаларының шекаралық шарттары қолданылады. Арқалықтың серпiмдi сызығыныңнегiзгi дифференциалдық теңдеуiне кiретiн июшi момент және Гук заңына кiретiн бойлықкүш авторлардың жасаған құрылымы статикалық анықталған жазық серпiмдi механизмдермен манипуляторлардың буындарында пайда болатын iшкi күштердi, буындар салмағынан,сыртқы күштерден туындайтын тарқалған динамикалық жүктемелер әсерiн ескеретiнталдамалы жолмен анықтау теориясымен табылады. Жасалған методика бойынша MAPLEжүйесiнде программалар құрылып, табылған көлденең, бойлық орын ауыстырулар менбұралу бұрыштарының эпюрлерi буындарға тұрғызылып, механизмдер қозғалысыныңанимациясы алынды. Буындар қимасындағы деформацияларды анықтайтын осы талдамалыәдiс қозғалмалы серпiмдi жүйелердiң элементтерiн берiктiк пен қатаңдыққа есептеугеыңғайлы.
Keywords: Механизмдер; жылжымалы сырықты жүйелер; орын ауыстырулар; тарқалған динамикалық жүктемелер