Дифференциалды группоидтардың !-тәуелсiз базистер квазитепетеңдiктерi (ҚазҰУ Хабаршысы. Математика, механика, информатика сериясы, 2018)
Ақырлы базистену мәселесiнiң шешiмiн iздеу қазiргi күнге дейiн Альфред Тарскийдiң (Tarski,1966:275-288) 1966 жылы көтерген мәселесiнiң ықпалында отыр. Ол мәселенiң мәнi: Ақыр-лы алгебралардың ақырлы жиынының эквоционалды теориясы ақырлы аксиомаланатын-дығын анықтайтын алгоритм бар ма? Мак Кензи (McKenzie,1996:49-104) 1993 жылы Тар-ский мәселесiнiң терiс шешiмiн тауып, ақырлы базистену мәселесiн әлдеқайда қызықты жәнезерттеулер үшiн перспективтi еттi. Егер Таркский мәселесiнiң оң шешiмi табылғанда, ондаақырлы аксиомалану мәселесiнiң орны басқаша болар едi. Ол жағдайда мәселенiң сақталуымүмкiн едi, алайда, зерттеулердегi негiзгi бағыт белгiлi алгоритмдердi жетiлдiру және олар-дың күрделiлiгiнiң классификациясы болар едi. өкiнiшке орай, квазиэквоционалды теория-лар үшiн Таркский мәселесi әлi шешiлмеген. 90-жылдардың соңында бiрқатар зерттеушiлерТаркский мәселесiн шешу үшiн қолданылатын Мак Кензидiң күштi әдiсiн квазиэквоционал-ды теорияға көшiре салуға келмейтiнiн көрсеттi. Осылайша, бүгiнгi күнi тәуелсiз базистерквазитепетеңдiктер көптеген алгебралар және модельдер класстары үшiн табылған. Жақын-да (Kravchenko, 2017с) тәуелсiз базисы жоқ квазитепетеңдiктер, бiрақ w-тәуелсiз базисы барквазитепетеңдiктер квазикөпбейнелердiң континуумы бар болуының қажеттi және жеткiлiктiшартың тапқаның айта кеткен жөн. ференциалдық группоидтардың тәуелсiз базистi квазикөпбенелерiң зерртеуi жалғастыры-лған. Негiзгi нәтиже дифференциалдық группоидтардың w-тәуелсiз базистi квазитепетеңдiк-терi бар квазикөпбенелер континуумың қүру болып табылады.
Keywords: квазитепетеңдiктер; квазикөпбейнелер; квазитепетеңдiктердiн базистерi; ква- зитепетеңдiктердiн тәуелсiз базистерi; дифференциалды группоидтар