Серпiмдi тiректердi орналасқ ан вертикал роторлық жүйелерд iң автотербелiстерi (ҚазҰУ Хабаршысы. Математика, механика, информатика сериясы, 2020)
Берiлген жұмыста сырғу мойынтiректерiнде орналасқан вертикалды роторлық жүйелердi-орнықсыздығының басты себебi болып табылатын өздiгiнен қозатын тербелiстердi-(автотербелiстердiң) пайда болу себептерi және олардың кейiнгi түр өзгерiсi зерттеледi.өздiгiнен қозатын тербелiстердiң себебi ретiнде сырғу мойынтiрегiнiң өзегi менмойынтiрегi арасындағы май қабатының бар болуына байланысты пайда болатынгидродинамикалық күштер болып табылады. Тербелiстер теориясының классикалықәдiстерi мен Зоммерфельдтiң сырғу мойынтiректерiндегi май қабаты туралы гипотезасынегiзiнде вертикал роторлық жүйенiң бейсызық қозғалыс теңдеулерi алынды. Ротор ментiректердiң алынған бейсызық дифференциал теңдеулерiнiң жалпы шешiмi жоқ. Зерттеусандық әдiстер арқылы жүзеге асқан. Ротор мен тiрек амплитудаларының демпферлеукоэффициенттерiнен, қатаңдықтан, тiректер массасынан, саңылау шамасынан жәнемойынтiректегi майдың тұтқырлығынан тәуелдi өрнектерi алынған. Берiлген жұмыстыңзерттеу нәтижелерi жеткiлiктi дәлдiкпен берiлген жүйенiң барлық қажеттi деген жұмысүдерiсiнiң сипаттамаларын анықтап және болжауға мүмкiндiк бередi. Жұмыс есептеқарастырылып жатырған үдерiстiң физикалық мағынасын растауына байланысты,нәтижелер сырғу мойынтiректерiнде орналасқан вертикалды роторлық жүйелердi жобалаукезiнде берiлген математикалық модельдi қолдануға негiздеме болып табылады.
Keywords: өздiгiнен қозатын тербелiстер; автотербелiстер; сырғу мойынтiрегi; Зоммерфельд гипотезасы; роторлық жүйе; бейсызық теңдеулер