Эпидемияның дамуын топтарда отыру уақыты шектеулі болуды және вакцинациялауды ескере отырып математикалық модельдеу (ҚазҰУ Хабаршысы. Математика, механика, информатика сериясы, 2022)
Эпидемия дамуының дискретті және үздіксіз математикалық модельдері ұсынылған. Олар халықты тоғыз топқа бөлуді ұсынады: сезімтал, контактілі, вакцинацияланған, вакцинацияланған контактілі, анықталмаған науқастар, оқшауланған науқастар, ауруханаға жатқызылған науқастар, сауығып кеткендер және қайтыс болғандар. Бұл модельдерде контактілі және ауру топтарында болу уақыты шектеулі болып саналады. Модельдерде жасалған болжамдарға сәйкес, сезімтал адам науқаспен байланыста болу арқылы байланыс тобына кіруі, және вакцинациялануы, содан кейін науқаспен байланыста болу арқылы вакцинацияланған контакт тобына өтуі мүмкін болады. Контактілі сезімтал топқа қайта оралуы, немесе кез келген ауру дәрежесімен ауруы мүмкін. Вакцинацияланған контактілі ауырмай сезімтал тобына қайта оралуы немесе анықталмай немесе оқшауланып ауыруы мүмкін. әрбір науқас сауығып кете алады. Анықталмаған науқаста аурудың белгілері пайда болуы мүмкін, нәтижесінде ол оқшауланған топқа ауысады. Оқшауланған науқас ауруханаға жатқызылуы мүмкін, ал ауруханада жатқан науқас өлуі мүмкін. Дискретті модельде эпидемияның әрбір күні үшін дискретті сандық деректер қарастырылады, үздіксіз модельде бұл көрсеткіштер үздіксіз функциялар болып саналады. Мақалада ұсынылған модельдердің сапалық және сандық талдауы берілген. Барлық параметрлердің зерттелетін процеске әсері зерттеледі.
Keywords: математикалық модель; эпидемия; вакцинация