A brief overview of modern research of the processes dynamics in unsteady water ows using the shallow water equation

Abdumaulen Suleymanovich Berdyshev; Zhanars Alda-ongarovich Abduramanov; Dana Nazarbaevna Bliyeva; Nazgul Smilkhanovna Akhtayeva

doi:10.26577/JMMCS.2021.v112.i4.15

Авторлар

Abdumaulen Suleymanovich Berdyshev Абай атындағы Қазақ ұлттық педагогикалық университеті, Ақпараттық және есептеу технологиялары институты, Қазақстан, Алматы http://orcid.org/0000-0002-1228-8246
Zhanars Alda-ongarovich Abduramanov Абай атындағы Қазақ ұлттық педагогикалық университеті, Ақпараттық және есептеу технологиялары институты, Қазақстан, Алматы http://orcid.org/0000-0003-3820-7253
Dana Nazarbaevna Bliyeva Ақпараттық және есептеу технологиялары институты, Қазақстан, Алматы http://orcid.org/0000-0001-7703-0329
Nazgul Smilkhanovna Akhtayeva Ақпараттық және есептеу технологиялары институты, Қазақстан, Алматы http://orcid.org/0000-0002-0835-9814

DOI:

https://doi.org/10.26577/JMMCS.2021.v112.i4.15

Кілт сөздер:

Сен-Венан теңдеулері, тұрақсыз өзен ағындарының динамикасы, сандық әдістер, гиперболалық дифференциалдық теңдеулер жүйесі, жоғары өнімді есептеулер

Аңдатпа

Гидродинамикада (гидравликада) өзендер мен каналдардағы су ағынының динамикасын бақылау мәселесін шешуге көптеген тәсілдер бар, әр түрлі әдістердің нәтижелері әр түрлі, және олардың сенімділігін бағалау әрқашан бола бермейді. Таяз су теңдеуін (немесе бір өлшемді түрдегі Сен-Венан теңдеулерін) гидротехниктер өз тәжірибесінде жиі қолданады. Олардың айқын қарапайымдылығы мен өзендер мен су ағындарының мінез -құлқын жеткілікті түрде сипаттау қабілеті оларды көптеген қосымшалар үшін пайдалы құралға айналдырады, мысалы, кеме қатынайтын өзендер мен ауыл шаруашылығындағы суару желілерін реттеу. Сен-Вэнан теңдеулерімен сипатталған есептерді есептеу саласындағы зерттеудің негізгі бағыты-өте қуатты компьютерлердің көмегімен жүзеге асырылатын сандық есептеу әдістерін жасау. Соңғы жылдары зерттеушілердің күшімен таяз судың жуықтауындағы жер үсті суларының динамикасының сандық үлгілерін жасау белсенді түрде дамып келеді.
Мақала дифференциалдық теңдеулерді пайдалана отырып, тұрақсыз су ағындарындағы процестер динамикасының математикалық зерттеулеріне шолу жасауға, сондай-ақ нақты процестерді модельде көрсету тұрғысынан осы тәсілдерді бағалауға арналған.
Зерттеудің мақсаты - тұрақсыз су ағындарындағы процестер динамикасын модельдеудің әр түрлі тәсілдерін талдау. Зерттеудің міндеттеріне факторлардың, параметрлердің және модельдеу әдістерінің таяз су теңдеуін модельдеуге әртүрлі тәсілдермен ғылыми жарияланымдарды талдау кіреді.