ЭПИДЕМИЯНЫҢ ДАМУЫНЫҢ КОНТАКТ ЖӘНЕ ЖҰҚТЫРҒАН ТОПТАРДА ШЕКТЕУЛI УАҚЫТ БОЛАТЫН МАТЕМАТИКАЛЫҚ МОДЕЛI

Аңдатпа

Эпидемиялық дамудың дискреттi емес сызықтық математикалық моделi ұсынылған. Ол халықты сегiз топқа бөлудi қамтиды (сезiмтал, жанаспалы, асимптоматикалық, жеңiл ауру, ауруханаға түскен, ауыр науқас, айыққан және қайтыс болған). Сонымен қатар, науқастардың барлық формаларында және байланыс түрлерiнде өткiзiлген уақыт шектеулi болып саналады. Осылайша, кез-келген адам жұқтырған адаммен байланыста болғаннан кейiн, бiраз уақыттан кейiн немесе ауырады, немесе байланыс тобынан шықпайды және кез-келген пациент уақыт өте келе неғұрлым ауыр пациенттер тобына барады, қайтыс болады немесе қалпына келедi. Бұл детерминирленген модель дискреттi түрде ұсынылған және эпидемияның таралуы кезiнде әр түрлi топтардың сандық згеруiн имитациялайды. Бұл SEIR моделiн жаңарту. Мақалада ұсынылған модельдiң сандық талдауы да келтiрiлген. Қазақстандағы COVID эпидемиясының дамуы мысал ретiнде қарастырылады. Соңында, карантиннiң алғашқы айларындағы алдын-ала мәлiметтер негiзiнде болжамдар жасалады. Есептiк тәжiрибелер негiзiнде сандық эксперименттердi бастаған кезде модельдiң әр түрлi параметрлерi табылды. Сонымен бiрге, берiлген детерминирленген үшiн, жұқтырғандар санының толқын тәрiздi өзгеруiнiң әсерi байқалады.