MODELING METHODS FOR STRATEGIC ANALYSIS OF INTERREGIONAL INEQUALITY IN KAZAKHSTAN

Аннотация

Мақала Қазақстан Республикасындағы кеңiстiктiк экономикалық даму мен өңiрлiк теңсiздiкке бағытталған, өңiрлер арасындағы айырмашылықтарды туындататын факторлар мен институционалды-саяси жағдайларға ерекше көңiл бөледi. Эмпирикалық талдау 2001-2017 жылдар аралығындағы 16 Қазақстандық өңiр бойынша панельдiк деректерге (272 бақылау) негiзделген. Тәуелдi айнымалы ретiнде жан басына шаққандағы жалпы өңiрлiк өнiмнi (ЖӨӨ) логарифмi алынады. Кеңiстiктiк Дурбин моделiнiң (Spatial Durbin Model, SDM) өңiрлiк тiркелген және кездейсоқ әсерлерi бар модификациялары бағаланып, салыстырылады; AIC/BIC критерийлерi мен Хаусман тестiне сәйкес, тiркелген әсерлерi бар SDM спецификациясы неғұрлым қолайлы болып танылады. SPSS және STATA18 бағдарламаларындағы эконометриялық бағалаулар R тiлiндегi кеңiстiктiк және GIS-талдаумен бiрге деректердi алдын ала өңдеу және классикалық эконометрика үшiн қолданылады. Диагностикаға Хаусман тестi, гетероскедастикалылық пен автокорреляцияны тексерулер, сондай-ақ панельдiк стационарлық тесттерi кiредi. Талдау Қазақстан өңiрлерiнiң әлеуметтiк-экономикалық дамуының бiркелкi еместiгiн қалыптастыратын басым кеңiстiктiк детерминанттарды айқындап, теңсiздiктi азайтуға бағытталған институционалдық және экономикалық-географиялық саясат шараларын негiздеуге мүмкiндiк бередi.